Amsterdam,
23
februari
2022
|
16:43
Europe/Amsterdam

Ruigoord: kunstenaarskolonie vestigt zich als cultureel erfgoed

De oudste vrijplaats van Nederland richt zich op de toekomst en gaat een jaar lang haar jubileum groots vieren

Samenvatting

Ruigoord is sinds 1973 een boeiende en bloeiende, sinds 1998 ook volkomen legale culturele vrijhaven. Als oudste vrijplaats van Nederland is Ruigoord de bakermat van de beweging voor ‘vrije culturele ruimte’. In 2023 bestaat deze kleine groene oase net buiten Amsterdam, ingesloten door industrie, alweer 50 jaar. Inmiddels is Ruigoord uitgegroeid tot een laboratorium voor alles wat een nieuwe maatschappij nodig heeft; het is een startmotor voor nieuwe ideeën, een proeftuin voor de geest. De kunstenaarskolonie wordt gevormd door beeldende kunstenaars, theatermakers, schrijvers, musici, singer-songwriters en veel andere artiesten. Zij werken in ruim veertig ateliers, studio’s en werkplaatsen, en houden de geest van Ruigoord in leven.

David en Goliath

Tussen Halfweg en het Noordzeekanaal, halverwege Haarlem en Amsterdam, ligt de kleine maar invloedrijke kunstenaarsgemeenschap Ruigoord. Omringd door Industriegebied Westpoort en recreatiegebied Spaarnwoude ligt het ingeklemd tussen de botsende verlangens van de almaar uitdijende stad en industrie. Ruigoord houdt zich al 50 jaar staande in een rap veranderende wereld, waarbij ze meermaals ternauwernood aan de ondergang is ontsnapt. Dit laatste is onder meer toe te schrijven aan het uitdijen van het havenbedrijf dat gevolgen heeft voor het stukje grond waar het dorp ooit is gekraakt. Gelukkig is Ruigoord tegenwoordig springlevend, wat mede toe te schrijven is aan de jarenlange steun van vele bekende en invloedrijke ambassadeurs uit de media-, kunst-, wetenschap-en zakenwereld, vrijwilligers en uiteraard de atelierhouders. Inmiddels kent Ruigoord veertig ateliers, studio’s, werkplaatsen, een evenemententerrein en verschillende uitvoeringsruimten, waaronder de voormalige kerk.

 

Jubileumjaar 2023

In 2023 bestaat Ruigoord 50 jaar. Een jaar lang wil de organisatie, samen met de atelierhouders terugblikken én vooruitkijken. De toekomst van Ruigoord op weg naar honderd jaar wordt ingeluid met 13 jubileumprojecten. Er komt nog meer aandacht voor kunst, spiritualiteit en ecologie. Zo wordt er een Eetbaar Landschap aangelegd en een groene toegangspoort opgericht om het contrast met de buitenwereld te accentueren: van het zakelijke industriegebied naar Ruigoord als groene oase. Ook komt er een Ruigship: geïnspireerd op ‘het Earthship concept’ van de Amerikaanse architect Michael Reynolds. Er wordt middels het project kennis opgedaan over natuurlijk bouwen en zelfvoorzienend leven. Verder komt er een permanente beeldenroute open voor publiek, een documentaire door regisseur Peter Wingender en een publicatie door curator, onderzoeken en schrijver Christel Vesters. Om de kennis van Ruigoord verder te consolideren zal er een lang gekoesterde wens wordt in vervulling gebracht; er komt een Ruigoord Academie. Ook zal er een internationaal symposium worden georganiseerd waar Ruigoord haar vrijgevestigde (buitenlandse) familie zal uitnodigen; denk hierbij aan Christiania uit Kopenhagen en Boom (Festival) uit Portugal en Burning Man uit Amerika.

 

Hoe het ooit begon

Ruigoord stamt uit de revolutionaire tijden van het kunstenaarsprotest van de jaren zestig van de vorige eeuw. Het werd door kunstenaars gekraakt in 1973 toen het dorpje dreigde te verdwijnen, om plaats te maken voor een olieraffinaderij in een uitbreiding van de Amsterdamse haven. Maar het was ook het jaar van de wereldwijde oliecrisis, waardoor de havenplannen ruim tien jaar lang werden opgehouden. In de jaren ’80 en ’90 streed Ruigoord voor het behoud van het omringende natuurgebied, voor het belang van ecologie tegenover een toen gangbaar, ongebreideld economisch vooruitgangsdenken. Tot 1998 was Ruigoord een door kunstenaars gekraakt dorpje. Daarna werd het met medewerking van de Haven en de gemeente Amsterdam een officiële culturele vrijplaats. De tijden zijn veranderd en Ruigoord veranderde mee, maar de idealen zijn gebleven. Ruigoord voelt zich verwant aan artistieke bewegingen met een gemeenschappelijk doel: van Symbolisten tot Fluxus, van Dada tot Nieuwe Wilden en van Keerkring tot After Nature. Internationale kunstzinnige en socio-culturele bewegingen in de naoorlogse samenleving - zoals Provo, Kabouter, Beat Generation, Woodstock, Burning Man - vormen de levendige achtergrond bij de activiteiten.

 

Hoogwaardige kunst en creatieve uitspattingen

Waar Ruigoord de afgelopen decennia steeds grotere bekendheid verwierf met festivals als Landjuweel en Solstice, willen de Ruigoorders zich de komende vijftig jaar richten op meer verbinding met de internationale kunstwereld en gezamenlijke projecten met als uitgangspunt creatieve participatie van het deelnemende publiek. Deze nieuwe visie past bij de wens om ook in de toekomst een belangrijke bijdrage te blijven leveren als onmisbaar (cultureel) erfgoed. Leidende thema’s in deze projecten zijn ecologie, biodiversiteit & natuurbeleving, milieu & duurzaamheid, experimenteerlust & toekomstgerichtheid, culturele experimenten en diversiteit. Die vindt men terug in lezingen, workshops, symposia en in de algemene culturele programmering. Activiteiten op Ruigoord bewegen zich tussen hoogwaardige kunst en creatieve uitspattingen. Dat leidt tot experimenteren en uitwisseling tussen gevestigde kunstenaars en aanstormend talent. Jaarlijkse hoogtepunten zijn onder meer Vurige Tongen, een event voor poëzie en muziek, en Openbare Werken voor scheppende kunst. Elke maand is er het Woord in Ruigoord, een laagdrempelig literair podium. In het weekend is er een muziekprogrammering; van klassiek en jazz tot dance en dj’s.

 

Netwerk van creatieven

Het is wel duidelijk dat Ruigoord niet zomaar een verzameling ateliers is, en allesbehalve een doorsnee broedplaats. In de afgelopen vijftig jaar is er een breed scala aan activiteiten ontwikkeld voor een groot publiek, zoals evenementen, eigen producties (denk aan Landjuweel), een jaarlijks programma, exposities, en zowel heel grote als kleine festivals. Daarnaast is er het jaarlijkse drukbezochte evenement in Paradiso van het bij Ruigoord horende en bekende Amsterdams Ballon Gezelschap, en neemt Ruigoord als collectief ook deel aan externe festivals en manifestaties in het buitenland. Er is een uitgebreid internationaal netwerk binnen de creatieve wereld. Ook zijn er van oudsher samenwerkingen met bedreigde etnische groepen, en worden er reizen en expedities georganiseerd. Ruigoord bestaat van eigen inkomsten, huuropbrengsten van ateliers en entreegelden van evenementen. Daarnaast zijn er donaties van de Vrienden van Ruigoord en incidenteel een subsidie of sponsoring voor bijzondere evenementen.

 

Over Ruigoord

Eigentijdse kunstenaarskolonie, culturele en creatieve vrijhaven, idealistische én idyllische atelierlocatie midden in een oase van groen. Ruigoord is voor de jaarlijks tienduizenden bezoekers een magisch toevluchtsoord in een razendsnelle wereld. Een plek waar je mag dromen, aan de rand van Amsterdam. Voor kunstenaars is het sinds 1973 een plek om zich terug te trekken en aan hun oeuvre te werken. Weg uit de dagelijkse beslommeringen van een geïndustrialiseerde wereld. Het zijn meteen ook de redenen waarom de drie stichtingen – Stichting Ruigoord, Stichting Landjuweel en Stichting Honderd Jaar Ruigoord - hebben besloten de viering van 50 jaar Ruigoord groots aan te pakken. Om ervoor te zorgen dat de waarde van Ruigoord als cultureel erfgoed voor onze maatschappij nog zichtbaarder wordt en daarmee ook gewaarborgd blijft. 

 

Boilerplate

Meer informatie over Ruigoord

Adres:  Ruigoord 76, 1047 HH Amsterdam                                         

Telefoon: 020 4975702                 

Website: https://ruigoord.nl/                  

E-mail:  kantoor@ruigoord.nl                   

Facebook: https://www.facebook.com/ruigoord                             

Instagram: https://www.instagram.com/ruigoord