De tentoonstelling omvat twee reeksen. Een eerste reeks toont werken waarin de Japanse danseres Madoka Kariya verschijnt, die gevangen lijkt tussen het moment van verschijnen en verdwijnen. In de tweede serie staat de natuur in al haar stilte centraal. Geïnspireerd door Japanse kunstenaars, zoals Hasegawa Tohaku and Sesson Sukei, legt Faassen bekende Japanse landschappen zoals dennenbomen en bergtoppen vast.

Fotografische schilderkunst

De leegte als terugkerend thema is niet alleen zichtbaar in de inhoud, maar ook in de vorm. Faassens werk bevindt zich op de grens tussen schilderkunst en fotografie. Transparante fotografische en geschilderde lagen worden op elkaar gestapeld vooraleer op het einde een craquelure laag wordt toegevoegd aan het oppervlak. De craquelure zorgt voor textuur en geeft de suggestie van ouderdom. Faassen benadrukt op die manier thema's zoals vergankelijkheid en fragiliteit.

“Die juxtapositie tussen het eeuwige en het tijdelijke, de schoonheid en het verval, is mijn hoofdthema. Alle schilders en fotografen hebben het vermogen om tijd te bevriezen en een moment vast te leggen. Ik benadruk die rol door elementen van tijd toe te voegen. Niet per se door het letterlijke gebruik van vanitassymbolen, maar door de omgang met materialen." ​

– Casper Faassen 

Over kunstenaar Casper Faassen

Casper Faassen (1975, NL) groeide op in Leiden, waar hij door beroemde stadgenoten Gerrit Dou (1613-1675), Jan Steen (1625-1679) en Rembrandt van Rijn (1606-1669) werd geïnspireerd om te schilderen. In 2007 werd Faassen uitgeroepen tot Talent van het Jaar in de nationale wedstrijd 'Kunstenaar van het Jaar' en in 2019 won hij de ALPA Award op Photo Basel. In de laatste 10 jaar heeft zijn fotografisch werk de overhand. Thema’s als het verstrijken van tijd, schoonheid, verschijnen versus verdwijnen en verzamelen worden verwerkt met een inmiddels kenmerkend verstild handschrift. Door middel van  verschillende transparante fotografische en schilderkunstige lagen componeert Faassen zijn verhaal. De werken zijn gedimd en ingetogen maar tegelijkertijd rijk aan materialen en detail.

Het werk van Casper Faassen wordt tentoongesteld op internationale beurzen en is opgenomen in zowel particuliere als openbare collecties als het Frans Hals Museum, Museum De Lakenhal, Japanmuseum Sieboldhuis en het Haags Historisch Museum.

Over IBASHO

IBASHO betekent 'een plek waar je jezelf kunt zijn' in het Japans. IBASHO is een galerie in Antwerpen die haar deuren opende in maart 2015. De galerie toont Japanse fine art fotografie, variërend van werk van bekende Japanse fotografen tot jongere hedendaagse Japanse kunstenaars en werk van westerse fotografen die zich lieten inspireren door Japan. IBASHO hoopt de veelzijdigheid en schoonheid van Japanse fotografie in haar vele gedaanten te tonen, van het rauwe en ongepolijste tot het minimalistische en verstilde. Omdat fotoboeken een belangrijk medium zijn voor de presentatie van fotografie in Japan, handelt IBASHO ook in nieuwe en antiquarische Japanse fotoboeken. IBASHO geeft ook zijn eigen fotoboeken uit in samenwerking met de in Parijs gevestigde uitgeverij the(M) éditions. Sinds kort presenteert IBASHO ook Japans keramiek.

De titel van de tentoonstelling ‘The Space Between’ verwijst naar een aantal belangrijke aspecten in het werk van Casper Faassen. Het verwijst naar de afstand die hij aanhoudt tot zijn onderwerp, naar de lagen in zijn werk en de ruimte tussen die lagen die bepalend is voor wat zichtbaar wordt. Faassen vindt inspiratie in het Japanse concept ma, wat verstaan wordt als negatieve ruimte of een leegte in de ruimte. Maar het is niet alleen leegte; ma is ook de afstand tussen twee dansers in een duet, de ruimte tussen twee werken of de stilte die valt vlak voordat iemand begint te praten. Voor Faassen zit de magie juist in die leegte en pauzes. Door de negatieve ruimte steeds dieper te onderzoeken ontstaat er een hyperfocus op bepaalde aspecten van het leven en van het kunstwerk. Net alsof je bepaalde zintuigen afsluit, waardoor je andere zintuigen veel scherper worden.

Vergankelijkheid

Eén van de terugkerende themas in het eerdere werk van Faassen is vanitas, het zwaarmoedige besef dat de tijd voorbij gaat en alles vergankelijk is, veelvoorkomend in de Nederlandse 17e eeuwse schilderkunst. Maar toen Faassen het Japanse concept mono no aware ontdekte vond hij een versie van vanitas waar hij zich beter tot kon verhouden: “Ik vind het mooi dat in het Japanse mono no aware wordt onderkent dat de tijd vliet, maar dat we dat met een licht melancholisch gevoel ondergaan en ons meer bewust zijn van het moment.” Er zit een waardering voor de schoonheid van vergankelijkheid aan verbonden. Faassen refereert door middel van craquelé, gouden breuklijnen op het oppervlak van zijn in nevel gehulde figuren, ook aan het verstrijken van de tijd. Vergankelijkheid afgezet tegen de schoonheid. Het doet denken aan het Japanse kintsugi, waarbij de breuklijnen van gebroken porselein met goud gelijmd worden. De filosofie hierachter is dat we onze imperfecties en de vergankelijkheid juist dienen te koesteren en vereren.

"Ik blijf manieren verkennen om tijd, overtuigingen en gevoelens te vertalen naar het zichtbare. In deze tentoonstelling hangen landschappen gebaseerd op de getijden, de maan, wolken en de seizoenen die komen en gaan. Werken van dansers die verschijnen en verdwijnen en ons herinneren aan de vergankelijkheid van dingen. Maar ook de eerste resultaten van het onderzoek naar het concept van ‘ma’ dat gaat over ruimte en intervallen, leegte vol mogelijkheden.” Casper Faassen, 2023

‘ReCollection’

Ook te zien in de tentoonstelling in Bildhalle Amsterdam zijn werken uit Faassens ‘ReCollection’ serie. Voor deze serie fotografeert en verwerkt hij bijzondere objecten en ‘herzamelt’ ze zo op zijn manier. Herzameling, maar ook herinnering vormen de rode draad in deze werken. “Ik hecht waarde aan objecten,” aldus Faassen. “Dat probeer ik voor mezelf te verklaren. Waar zit hem die verzameldrift in? Als ik ze in mijn beeldtaal heb gegoten, deel van mijn collectie heb gemaakt. Dan is de begeerte gek genoeg ook deels beteugeld.” Eind 2022 werd een werk van Faassen uit de ReCollection serie, een herzamelde Japanse vaas uit de collectie van het SieboldHuis in Leiden, door het museum in de collectie opgenomen.

Een sacrale ervaring

In zijn werkproces met modellen tracht Faassen na de shoot een bepaalde afstand te creëren tussen zichzelf en zijn onderwerp, waardoor de menselijke emotie vervaagt - ook hier zoekt hij ‘the space between’ op. Het is nodig om het gevoel van samenzijn en de persoonlijke details van de ontmoeting te laten wegzakken in de herinnering, zodat alleen de suggestie van het moment overblijft. Dan lukt het Faassen om zo dicht mogelijk bij een universeel beeld van schoonheid te komen, zo dicht mogelijk bij een pure, sacrale ervaring. 

Over Casper Faassen

Casper Faassen (1975, NL) groeide op in Leiden. Hier ontwikkelde hij zijn passie voor tekenen, schilderen en kunst. Als kind voelde hij al de drang om kunst te creëren, om op deze manier emoties en ervaringen te verwerken. Vooral stadgenoot Rembrandt van Rijn (1606-1669) was van invloed op zijn zin om te schilderen. Na het verlaten van de middelbare school studeerde Faassen aan de Universiteit van Amsterdam. Hij bleef zijn artistieke ambities nastreven, schilderde dagelijks en stelde zo een indrukwekkend portfolio samen. De invloed van Amedeo Modigliani (1884-1920) in zijn werk – in het bijzonder zijn (vrouwelijke) naakten – was duidelijk terug te zien in zowel het onderwerp als de sterke lijndefinitie. Thema’s als vergankelijkheid, puurheid, universele schoonheid, begeerte, leegte en het sacrale vormen de basis van zijn werk.

Kenmerkend voor Faassens werken is zijn voortdurende innovatieve gebruik van materiaal, technieken en disciplines. Naast schilderkunst en grafische kunst verschuift de focus bij Faassen naar fotografie. Zijn kenmerkende werken verbeelden thema's zoals stadsgezichten, vanitas schilderijen en stillevens, en verhullen het onderwerp in een mysterieuze nevel. Door het combineren van transparante fotografische en geschilderde lagen zou Faassen kunnen worden omschreven als een fotograferende schilder of schilderende fotograaf.

Casper Faassen is als kunstenaar al langere tijd bezig met het onderzoeken van concepten die draaien om de waarde van objecten, het verstrijken van de tijd, verdwijnen en verschijnen. In de Japanse cultuurhistorie komen deze concepten uitgebreid aan bod. Dit resulteerde onder meer in zijn inmiddels kenmerkend verstilde handschrift van in nevel gehulde figuren en het oppervlak van craquelé. Deze gouden breuklijnen zijn zowel een verwijzing naar de schilderkunst (en het verstrijken van de tijd), als het Japanse Kintsugi (waarbij de breuklijnen of littekens gekoesterd worden door ze goud te maken).

‘ReCollection’

Het werk is onderdeel van de ‘ReCollection’ serie van Faassen, waarbij hij bijzondere objecten fotografeert en op deze manier als herinnering ‘herzameld’. De originele versie van de vaas is onderdeel van de collectie en is te zien bij Japanmusem SieboldHuis, en is tijdens de opening van het museum in 2000 geschonken door de Japanse keizer Akihito. Directeur Kris Schiermeier is verheugd dat het werk van de Leidse kunstenaar is toegevoegd aan de Japanmuseum SieboldHuis collectie. “Een mooie toevoeging die de nauwe band tussen Leiden en Japan onderschrijft”, aldus Schiermeier.

Wabi-sabi. Japanse esthetiek in fotografie en keramiek

Ruim honderd werken van zeventien nationale en internationale kunstenaars maken dit Japanse begrip inzichtelijk. De acceptatie en waardering van vergankelijkheid en imperfectie staan hierbij centraal en komen terug in alle Japanse kunstvormen, zoals bij de theeceremonie, in poëzie en in de prentkunst. De kunstenaars die deel uitmaken van de tentoonstelling zijn allen op hun eigen wijze beïnvloed door wabi-sabi. Dat is bijvoorbeeld te zien in een foto van smeltende sneeuw, gedrukt op handgeschept papier, of bij een simpele asymmetrische theekom met een barst in het glazuur.

2023 Sieboldjaar

Komend jaar eert het Japanmuseum SieboldHuis Philipp Franz von Siebold (1796-1866) tijdens het Sieboldjaar. Het is dan 200 jaar geleden dat Siebold aankwam op Deshima, een Nederlandse handelspost in de baai van Nagasaki, Japan. Siebold was een Duitse arts die In 1822 geneesheermajoor in het Nederlands Oost-Indische leger met als standplaats Batavia. Daar trok hij al snel de aandacht van de Gouverneur-generaal die hem naar Japan stuurde, een land met een centrale plaats in de veranderende wereldpolitiek. Siebold belandde op Deshima met de opdracht informatie te verzamelen over Japan, de handel met Japan en het Japanse politieke systeem. Direct na aankomst legde hij contact met Japanse medici en natuurwetenschappers. Na het genezen van een invloedrijke lokale ambtenaar werd hem toegestaan een kleine kliniek buiten de handelspost te openen. Het huis van Siebold groeide al gauw uit tot een centrum van ontmoetingen, lezingen en discussies, waarbij de gastheer werd erkend en gewaardeerd als een expert op het gebied van de Westerse wetenschap. Siebold richtte zich op het verzamelen van planten, dieren en zaden en allerlei gebruiksvoorwerpen en nam kunstenaars in dienst om dieren, voorwerpen en gebruiken op papier vast te leggen. Delen van zijn collectie werden tot dan toe in Leiden, Gent, Antwerpen en Brussel bewaard. Siebold besloot zich na Japan in Leiden te vestigen aan het Rapenburg nummer 19. Een representatieve selectie van zijn gehele collectie is te zien in Japanmuseum SieboldHuis. Tijdens het Sieboldjaar zal het museum een veelzijdig activiteitenprogramma organiseren.

Over Casper Faassen

Faassen werkt nu 20 jaar als zelfstandig kunstenaar. In de laatste 10 jaar heeft zijn fotografisch werk de overhand. Thema’s als het verstrijken van tijd, schoonheid, verschijnen versus verdwijnen en verzamelen worden verwerkt met een inmiddels kenmerkend verstild handschrift. Door middel van  verschillende transparante fotografische en schilderkunstige lagen componeert Faassen zijn verhaal. De werken zijn gedimd en ingetogen maar tegelijkertijd rijk aan materialen en detail. Die werkwijze komt voort uit de eerste 10 jaar waarbij de focus nog voornamelijk op de schilderkunst lag. We herkennen zijn vroege portretten, van voornamelijk vrouwen, aan de heldere krijtachtige lijnen. Het werk van Casper Faassen wordt tentoongesteld op internationale beurzen en is opgenomen in zowel particuliere als openbare collecties als het Frans Hals Museum, Museum De Lakenhal en het Haags Historisch Museum.

Schrijver Onno Blom maakte een biografische schets over Faassen die is opgenomen in het recent  verschenen boek ‘Photographic Works’ .

Hoogtepunt in de Hooglandse Kerk
Voor zijn jubileumtentoonstelling ‘STILL’ nam Faassen zich dus voor om geen concessies te doen en tonen wat het dichtst bij hem staat. Daarnaast ging hij ook de dialoog aan ket de kerk die juist ooit is ontdaan van kunstwerken in een gewelddadige beeldenstorm. Zo zagen we nu een herzamelde Pietà van Michelangelo in de protestantse kerk staan. Andere thema’s als het verstrijken van tijd, schoonheid, verschijnen versus verdwijnen en verzamelen die als rode draad door zijn fotografische werken lopen, werden doorgetrokken in een overweldigend spektakel van muziek, dans en zang. Dansers Chloé Albaret & Jorge Nozal (voormalig NDT) die model stonden voor zijn werk, gaven een levende beeltenis van de verstilde kunstwerken van Faassen. En onder leiding van mezzosopraan Emma Brown & Brian Fieldhouse werd het werk van Faassen muzikaal ingekleurd.

Hoe het ooit begon
Faassen tekent en schildert al zijn hele leven. Al vroeg gefascineerd door kunst van Rembrandt en van Leyden, werd zijn talent al vroeg herkend. Desondanks nam Faassen pas in 2002 definitief afscheid van zijn kantoorbaan, en legde zich volledig toe op kunst maken. Eerst in Amsterdam Tussen de Bogen, onder het spoor, waar hij zich liet inspireren door de lijnen van Picasso, Modigliani, Corneille en Brood, die hij af en toe bij Café Luxembourg of de Schutter zag. Pas toen hij zijn werk aan Henk Jan Mulder van Kunsthuizen liet zien nam zijn carrière echt een vlucht.

Verstild handschrift
De afgelopen 10 jaar legde Faassen zich volledig toe op fotografie, met zijn inmiddels kenmerkend verstilde handschrift en het craquelé, een verwijzing naar de schilderkunst en het verstrijken van de tijd. Maar ook Kintsugi, waarbij de breuklijnen of littekens gekoesterd worden door ze goud te maken. De keuze voor fotografie kwam voort uit het op afstand staan van het onderwerp, een afstand die Faassen vergrootte door er een transparante matte laag overheen te brengen en het werk op te bouwen als een schilderij. Toen ‘Gezicht op Leiden’ (2013) werd aangekocht door Museum de Lakenhal was dit een bekrachtiging van Faassen’s werk en de keuze voor deze kunstvorm.

Over Casper Faassen
Faassen werkt nu 20 jaar als zelfstandig kunstenaar. In de laatste 10 jaar heeft zijn fotografisch werk de overhand. Thema’s als het verstrijken van tijd, schoonheid, verschijnen versus verdwijnen en verzamelen worden verwerkt met een inmiddels kenmerkend verstild handschrift. Door middel van  verschillende transparante fotografische en schilderkunstige lagen componeert Faassen zijn verhaal. De werken zijn gedimd en ingetogen maar tegelijkertijd rijk aan materialen en detail. Die werkwijze komt voort uit de eerste 10 jaar waarbij de focus nog voornamelijk op de schilderkunst lag. We herkennen zijn vroege portretten, van voornamelijk vrouwen, aan de heldere krijtachtige lijnen. Het werk van Casper Faassen wordt tentoongesteld op prestigieuze internationale beurzen en is opgenomen in zowel particuliere als openbare collecties als het Frans Hals Museum, Museum De Lakenhal en het Haags Historisch Museum.

Schrijver Onno Blom maakte een biografische schets over Faassen die is opgenomen in het recent  verschenen boek ‘Photographic Works’ .